บทความทางพุทธศาสนา

เคยสังเกตตัวเองหรือไม่ว่าขณะกำลังจะรับสิ่งของจากพระสงฆ์นั้น เรารับของด้วยลักษณะอากัปกิริยาแบบใด จากการสังเกตของผมพบว่ามีทั้งผู้ใหญ่ผู้น้อยหลายท่านรับของจากพระสงฆ์ด้วยลักษณะที่ไม่ต้องตามธรรมเนียมปฏิบัติ เห็นบ่อยๆคือ รับของจากพระสงฆ์ด้วยมือเดียวแล้วใช้มืออีกข้างรองรับบริเวณข้อศอก ถามว่าผิดไหม....ไม่ผิดตรงที่รับของได้เหมือนกัน แต่โดยหลักปฏิบัติทั่วไปการรับของจากพระสงฆ์ควรรับพร้อมกันสองมือ...

ตามตำรับตำราศาสนพิธีได้อธิบายในเรื่องการรับของจากพระสงฆ์ไว้ว่า เมื่อพระสงฆ์ยืนอยู่หรือนั่งในที่สูง ให้ผู้รับเดินเข้าไปด้วยกิริยาอาการสำรวม เมื่อได้ระยะพอเหมาะ ให้ยืนตรง น้อมตัวลงไหว้ และยื่นมือทั้งสองเข้าไปรับพร้อมกับน้อมตัวลงเล็กน้อย แต่สำหรับหญิงให้แบมือทั้งสองชิดกันคอยรองรับสิ่งของที่ท่านจะปล่อยลงในมือให้ เมื่อรับสิ่งของแล้วถ้าสิ่งของเล็ก นิยมน้อมตัวลงยกมือไหว้พร้อมกับสิ่งของในมือ ถ้าสิ่งของที่รับนั้นใหญ่หรือหนักก็ไม่ต้องไหว้ รับแล้วค่อยหันตัวกลับเดินไปได้ หากพระสงฆ์นั่งเก้าอี้ให้ผู้รับเดินเข้าไปด้วยอาการสำรวม เมื่อเข้าไปในระยะพอเหมาะให้ยืนตรงแล้วนั่งคุกเข่าข้างซ้ายชันเข่าขวา น้อมตัวลงยกมือไหว้ แล้วยื่นมือทั้งสองออกไปรับของเช่นกัน เมื่อรับของแล้วถ้าของนั้นเล็กก็น้อมตัวลงไหว้พร้อมกับของนั้นอยู่ในมือ ถ้าเป็นของใหญ่หรือหนัก นิยมวางของนั้นไว้ข้างตัวด้านซ้ายมือ น้อมตัวลงไหว้แล้วยกของนั้นด้วยมือทั้งสองประคองขึ้น ลุกขึ้นยืนหันหน้ากลับเดินไปได้ หรือหากพระสงฆ์นั่งกับพื้นให้เดินไปด้วยกิริยาสำรวม เมื่อใกล้อาสนะที่พระสงฆ์นั่งอยู่พอสมควร นั่งคุกเข่าลงแล้ว เดินเข่าหรือคลานเข้าไปจนได้ระยะรับของแล้วนั่งคุกเข่าสำหรับชาย หรือนั่งพับเพียบสำหรับหญิงกราบแบบเบญจางคประดิษฐ์ 3 หนแล้วยื่นมือทั้งสองไปรับของแบบที่กล่าวมาแล้ว เมื่อรับของแล้ว นิยมวางของนั้นไว้ข้างตัวด้านขวามือกราบ 3 หนแล้วหยิบของนั้นด้วยมือทั้งสองประคองเดินเข่าถอยหลังไปจนห่างพอสมควรแล้วลุกขึ้นยืนหันเดินกลับได้

การรับของจากพระสงฆ์ด้วยมือทั้งสองนั้น เป็นการแสดงความเคารพอย่างหนึ่งต่อพระสงฆ์ ท่านผู้ที่มอบสิ่งของให้ สะท้อนให้เห็นว่าสิ่งของที่ท่านมอบให้นั้นมีความล้ำค่ายิ่งสมควรแก่การทนุถนอมประคับประคองมิให้ตกหล่นเสียหาย และยังเป็นระเบียบสวยงามไม่สะดุดติดขัดในการเคลื่อนไหวอากัปกิริยาจากท่าประนมมือไหว้ไปสู่การแบมือทั้งสองยื่นออกไปรับของ

เรื่องการรับของจากพระสงฆ์ดูเหมือนเรื่องเล็กน้อยไม่สำคัญ แต่ตามจริงการยึดถือปฏิบัติตามแบบแผนอย่างเคร่งครัด ก็เป็นเรื่องที่ชาวพุทธพึงกระทำจำขึ้นใจปฏิบัติอย่างเป็นอัตโนมัติ

ปราณสุวีร์  อาวอร่ามรัศมิ์
กองพุทธสารนิเทศ  สำนักงานพระพุทธศาสนแห่งชาติ